Wyszukiwarka:

 


 



<<< powróć do spisu treści

PORTRETY:

Zdeněk Rotrekl

KAMIEŃ

To właśnie jest kamień poezji:
skrzypnięcie drzwi w zawiasach nadziei,
wchodzi ktoś inny
i kładzie kamień jak żytni chleb.

To właśnie jest kamień nagrobny,
twoja północ dla lewej ręki zdarzenia.

To właśnie jest kamień zmartwychwstania,
który trzeba odwalić
i zobaczyć: barokowe kości w oczach idących kobiet,
męskie ścięgna w korzeniach wierzb,
płacz niewiniątek z czasów Heroda
w kroczących kwiatach polnych,
płacz Lidic i Leopoldova zawsze żywego.

Coś wyrośnie z tej krwi jak z deszczu -
ktoś nadepnie na ten właśnie kamień,
aby przejść na drugą stronę słodko nie istniejąc,
lecz o dziwo istniejąc, gdy spada sierpniowa gwiazda.

ZAPIS

Svitava w Obrzanach wezbrała po brzegi,
most kolejowy hałaśliwie ciurkał
za obozem wypędzonych zachodziły trzy słońca i chłopiec
powiedział do żołnierza: Deutsch
Dziewczyny szły w tuzexowych kurtkach
ponieważ nic się nie stało Na popiół
z żydowskich kości opadał głód i nic
się nie stało
Potem na drzewach dojrzewały owoce wisielców
i nic się nie stało
Gdy któryś spadł do zupy jak natrętna mucha
nic się nie stało
Talerz wytarto listem więźnia z Cejlu
i wygładzono kopertą uciekinierów bez znaczka
Naczynia wycierano
chorągwiami z pochodu ponieważ
NIC SIĘ NIE STAŁO

(z tomu Malachit)

WIDOK

Z pewnością zdarza się wam czasami
że widzicie jak statek odpływa
Stoicie na brzegu a to jest dal
Patrzycie w dal a to jest brzeg
Wtedy odwracacie się uśmiechnięta zaduma pije
z fabrycznych kominów a wy widzicie
jak piorunochron otwiera usta -
połyka błyskawicę

Może jeszcze nigdy wasza płochliwa cera
nie skaleczyła się o wzrok widoku
Ale wiecie że przyjdzie list
Tak lekki że pszczoła
mogłaby zanieść zdania do ula
Wystarczy jeśli popatrzę
na gałęzie domów i widzę
ciągnące rajskie ptaki

(Z tomu Nezděné město)

ŚNIEG RÓŻANOPALCE BIAŁKO

smagane niegdysiejszym wiatrem
ku większemu pojednaniu
Nawet podłoga stwardniała
jak starogermańska czaszka
która przeżyła koparki
Mnisi w grobowcu uśmiechają się
Być może rozewrze się słońce
i jeszcze mocniej wysmagane białko
zacznie tajać
Czy będziemy godni pojednania wód i ptaków
zapomnijmy
Po celtyckich bitwach zwycięzca
udaje pokonanego jesteśmy pokonani wszyscy
w różanopalcym białku którym pisaliśmy na ścianach domów
a one rozwarły się
Drzwi zapomniano postawić
Twierdzę że tylko dlatego abyśmy to my byli drzwiami
Po celtyckich bitwach pozbieraliśmy się wspólnie
ubici martwi zaduszeni
Podajemy sobie futryny i dobrze dopasowane
stalowe zawiasy

Drzwi
jedyne drzwi przez które będą wchodzić inni

(z tomu Chór v plavbě ryby Ichthys)

KONIUGACJA
(pierwsza osoba liczby mnogiej tryb oznajmujący)

mamy misę mięsa
mamy misę winy
mamy misę kary
jemy z misy karę
mamy ręce do przemieniania kary
nasze ręce są misami
oczyszczamy misę mięsa
wylewamy na siebie karę
przemieniamy karę
nasza prawa ręka jest Jordanem
nasza lewa ręka jest w Morzu Czerwonym
serce pełne wody jest Kaną w czasie wesela
z kości czaszkowych fortyfikujemy Synaj
jemy uschnięty figowiec
pijemy Jezioro Genezaret
przeżuwamy mury Jerycha
obgryzamy kości męczenników
wysiewamy z nich szpik
myjemy się w sadzawce Siloe
nasze wydrążone kości są fletami
w których koniugujemy świat
mamy misę mięsa
Ewa ma mało mięsa
mało mięsa ma też Adam


NARÓD DZIĘKUJE OJCZYZNA NIE ZAPOMINA
(Basic Czech dla zaawansowanych)

naród dzięki dzięki ojczyzna
naród ojczyzna dzięki nie zapominać
naród nie zapominać ojczyzna dzięki
dzięki ojczyzna naród nie zapominać
dzięki dziesięć lat piętnaście lat nie zapominać
dwadzieścia lat dożywocie więzienie dzięki naród
ojczyzna nie zapominać kara dziesięć dwadzieścia dożywocie
więzienie naród ojczyzna dzięki
ojczyzna więzienie naród dożywocie
naród dzięki ojczyzna dzięki
dożywocie dzięki nie zapominać
kara naród więzienie ojczyzna
odznaczenia ordery odebrać ojczyzna dzięki
dzięki więzienie nie zapominać kara
dzięki nie zapominać
o narodzie
o ojczyźnie
1979

ZAMIANY BARW I ZNACZEŃ
z użyciem czasownika być i liczebników

niebieska jest niebieska czasami
wedle potrzeby jest czarna
wczoraj biała jest dziś czerwona
można ją wymazać gumką i zastąpić
czarną dziurą w kosmosie
czerwoną przełożysz po niemiecku na brunatną
i na odwrót
za barwę rogówki płacisz dwudziestoma latami więzienia
tak samo jak za podejrzany kształt nosa
twoją mową ojczystą jest sprzeciw i niezgoda
jesteś pamięcią czyli świadkiem
za trzydzieści lat tylko przed sobą i Bogiem

Na zadanie domowe:
Dwa plus dwa nie jest cztery
jeśli tak twierdzą ONI
to zależy od tego
kto to mówi
Pamięci nie wymażesz gumką
wstanie w tobie z martwych
nawet po śmierci

(z tomu Basic Czech)
Przełożył Andrzej Babuchowski

W wierszu Kamień autor przywołuje dwa miejsca o złowrogiej konotacji: Lidice (niem. Liditz) - wieś w Czechach, gdzie podczas II wojny światowej, po zamachu na Reinharda Heydricha, Niemcy dokonali 10 czerwca 1942 r. masowego mordu na ludności cywilnej i Leopoldov - twierdza na Słowacji, przekształcona w 1854 r. przez Habsburgów w więzienie, wykorzystywane potem przez komunistów do przetrzymywania i torturowania przedstawicieli czechosłowackiej opozycji.
Svitava - rzeka przepływająca przez Brno; Obrzany - jedna z dzielnic Brna.
Cejl - tak nazywano (od ulicy Na Cejlu) osławione więzienie w Brnie, miejsce przetrzymywania wielu dysydentów.

 

powrót do góry

<<< powróć do spisu treści

 
        © 2006-2010 FRAZA. Layout: Jaro. Realizacja: Agencja reklamowa MG Studio